ΝΕΚΡΟΛΟΓΙΑ

Για τη Βούλα Κοτζιά



Γράφει ο Παντελής Γκολίτσης (ΑΠΘ)
pgolitsis@yahoo.com

Στις 14 Ιουλίου 2013 έπαυσε να ζει η Βούλα Κοτζιά, αναπληρώτρια καθηγήτρια του Τμήματος Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, διεθνώς διακεκριμένη αριστοτελίστρια και δασκάλα πολλών νεότερων Ελλήνων ιστορικών της αρχαίας φιλοσοφίας. Η Βούλα Κοτζιά δεν υπήρξε γνωστή στο ευρύ κοινό, καθώς υπηρέτησε πρωτίστως την αυστηρή πανεπιστημιακή διδασκαλία, την οποία διαρκώς συναρτούσε με τα πορίσματα των ερευνών της. Αδιάκοπη έγνοια της, ακόμη και στις τελευταίες στιγμές της, ήταν τα «παιδιά της», όπως έλεγε, όχι μόνο τα βιολογικά αλλά και όσα είχε πρόθυμα δεχθεί να καθοδηγήσει στον δύσκολο δρόμο της ιστορικοφιλοσοφικής έρευνας. Υψηλόνους αλλά προσιτή, διακριτική αλλά μαχητική, ανήκε στη σπάνια  εκείνη κατηγορία ανθρώπων που συνδυάζουν την ακριβή γνώση με το ακέραιο ήθος, την ταπεινότητα του επιστήμονα με τη μεγαλοψυχία του δασκάλου. Η διδακτορική διατριβή της (Ο σκοπός των Κατηγοριών του Αριστοτέλη. Συμβολή στην ιστορία των αριστοτελικών σπουδών ως τον 6ο αιώνα, ΕΕΦΣΘ, Θεσσαλονίκη 1992), την οποία εκπόνησε εν μέρει στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιου του Βερολίνου, εισήγαγε στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση τη συστηματική μελέτη των αρχαίων και βυζαντινών σχολιαστών του Αριστοτέλη, ένα εν πολλοίς άγνωστο τότε πεδίο της ιστορίας της φιλοσοφίας, το οποίο έχει βρεθεί έκτοτε στο επίκεντρο των διεθνών αριστοτελικών σπουδών. Το έργο της Περί του μήλου ή Περί της Αριστοτέλους τελευτής (Liber de pomo), Θεσσαλονίκη 2007 (εκδ. Θύραθεν), στο οποίο εξετάζεται μια διαδεδομένη μεσαιωνική αφήγηση σχετικά με τον θάνατο και την τελευταία διδασκαλία του Αριστοτέλη, σωζόμενη στα λατινικά, στα εβραϊκά και στα περσικά, μεταφρασμένη από τα αραβικά και εμπνευσμένη από τον πλατωνικό Φαίδωνα, βρήκε σημαντική απήχηση στον επιστημονικό κόσμο και, παρότι γραμμένο στα νέα ελληνικά, καθιέρωσε διεθνώς τη Βούλα Κοτζιά ως ειδήμονα επί του εν λόγω κείμενου. Η Βούλα Κοτζιά μετέφρασε επίσης για τους φοιτητές των Φιλοσοφικών Σχολών και για το λόγιο κοινό τα βιβλία: I. Düring, O Aριστοτέλης. Παρουσίαση και ερμηνεία της σκέψης του, A΄, Aθήνα 1991 (εκδ. Mορφωτικό Ίδρυμα Eθνικής Tραπέζης),  M.J. Adler, O Aριστοτέλης για όλους. Δύσκολος στοχασμός σε απλοποιημένη μορφή, Aθήνα 1997 (εκδ. Παπαδήμας) και Th.A. Szlezák, Πώς να διαβάζουμε τον Πλάτωνα, Θεσσαλονίκη 2004 (εκδ. Θύραθεν). Με τους Γ. Ζωγραφίδη και Χ. Μπάλλα επιμελήθηκε το αφιέρωμα Θάνατοι φιλοσόφων στην αρχαιότητα, Αθήνα 2010 (Υπόμνημα στη φιλοσοφία 9, εκδ. Πόλις), γράφοντας η ίδια για τις πλατωνικές καταβολές της περιγραφής του θανάτου του Πλωτίνου από τον Πορφύριο. Με το τελευταίο της πόνημα, την κριτική έκδοση του αυτοπαραμυθητικού κειμένου του Γαληνού Περί αλυπίας (Ελληνικά, τ. 60· με τον Π. Σωτηρούδη), το οποίο ανακαλύφθηκε πρόσφατα σε χειρόγραφο της Μονής Βλατάδων στη Θεσσαλονίκη, συνέδεσε και πάλι το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο με το διεθνές εγχείρημα για τη συμπλήρωση και την αποκατάσταση της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Υπήρξε ακαταπόνητη και αγαπήθηκε πολύ από τους μαθητές της. Θα μας λείψει πολύ, κυρίως σε όσους μάθαμε μαζί της να διαβάζουμε τον Αριστοτέλη, όχι για να τον ερμηνεύσουμε αλλά για να τον κατανοήσουμε.



Δημοσιεύθηκε: 25.9.2013



ISSN 1791-776X